Giorgio Morandi

Giorgio Morandi · Bologna, 1890–1964

Een van de grote stillevenschilders van de twintigste eeuw — een man die een leven lang het oneindige vond in een handvol flessen.

Een stil leven in Bologna

Giorgio Morandi werd op 20 juli 1890 in Bologna geboren, de oudste van vijf kinderen. Hij zou vrijwel zijn hele leven in die ene stad doorbrengen, in het familieappartement aan de Via Fondazza, en deelde zijn dagen met zijn drie zussen — Anna, Dina en Maria Teresa — van wie niemand trouwde. Na de dood van zijn vader in 1909 werd hij het hoofd van het gezin en cultiveerde hij het terughoudende, beschouwende temperament dat onlosmakelijk met zijn kunst verbonden zou raken.

Steeds dezelfde objecten, eindeloos

Morandi schilderde vooral stillevens: flessen, schalen, dozen, kopjes, vazen en kannen — de gewone voorwerpen van zijn atelier. Keer op keer schikte en herschikte hij datzelfde kleine ensemble en bestudeerde hij wat subtiele verschuivingen in plaatsing, licht, schaal en ruimtelijke spanning in elke nieuwe compositie onthulden. Zijn palet was bewust gedempt — aardse grijzen, crèmetinten en bruinen, in ingehouden tonale overgangen — en zijn licht was zwak en diffuus, wat het werk zijn stille, meditatieve rust gaf. Soms veranderde hij de objecten zelf: hij bedekte hun oppervlak met verf en verwijderde etiketten en spiegelingen, tot er niets overbleef dan vorm en volume.

Een meester van de ets

Hij studeerde van 1907 tot 1913 aan de Accademia di Belle Arti di Bologna en gaf daar later, van 1930 tot 1956, les als hoogleraar etskunst. De grafiek stond centraal in zijn werk, en hij wordt algemeen beschouwd als een van de grote moderne meesters van de koperets. In zijn jeugd hield hij zich kort bezig met het futurisme en — tussen 1918 en 1922 — met de pittura metafisica, de metafysische schilderkunst, voordat hij zich terugtrok in de ingetogen, geheel eigen taal die zijn werk zou bepalen.

Erkenning

Hoewel hij Bologna zelden verliet, reisde zijn werk ver. Hij won de eerste prijs voor schilderkunst op de Biënnale van Venetië in 1948, de grote prijs voor gravure op de Biënnale van São Paulo in 1953 en de grote prijs voor schilderkunst in São Paulo in 1957. In 1962 ontving hij de Rubensprijs van de stad Siegen. Vandaag hangen zijn schilderijen in de grote musea van de wereld, bewonderd om hun diepe soberheid — om de manier waarop een leven vol aandacht aan zo weinig kon worden gewijd, en zoveel kon onthullen.

Hij stierf op 18 juni 1964 in Bologna en werd naast zijn zussen bijgezet in het familiegraf op de Certosa di Bologna.

“Niets is abstracter dan de werkelijkheid.”
— Giorgio Morandi

Die discipline — nauwkeurig en geduldig kijken naar gewone dingen — is wat ons inspireert.